لنجان یکی از آبادترین و حاصل خیزترین شهرستان های استان اصفهان، در امتداد زاینده رود، با بیشه های پرسایه و باغ ها و کوچه باغ های خاطره انگیز همواره گردشگاهی قابل دسترس بوده است که تنها با پیمودن چند ده کیلومتر می توان درساحل زیبای زاینده رودش آرام گرفت. درکوچه باغ هایش رویاها را تجسّم بخشید و در سایه سار درختان انبوهش آسوده بود.
در سال 1000 ه.ق، شاه عبّاس، اصفهان را به عنوان مرکز سیاسی ایران برگزید و پایتخت را از قزوین به اصفهان منتقل کرد. این زمان آغاز رونق و شکوفایی اصفهان بود و لنجان نیز از این رونق و شکوه بهره ی فراوانی برد، زیرا که این منطقه ی سرسبز و حاصل خیز با اصفهان فاصله ی چندانی نداشت و بسیار زود بیشه زارها، تفرّجگاه ها و شکارگاه های سرسبز آن مورد توجّه شاه قرار گرفت.
شاه عبّاس در لنجان محل مخصوص برای شکار پرندگان ساخته بود و جانشینان او نیز هم چون سلف خویش توجّه ی ویژه ای بدین خطّه داشتند،چنان که سرنوشت آن با سرنوشت پایتخت گره خورده بود و در ایّام رونق اصفهان، لنجان نیز رو به ترقی می نهاد و در روزهای سخت و نکبت بار پایتخت، اصفهان هم به سراشیب انحطاط می افتاد ولنجان«معبری» شد که تاریخ چند صد ساله ی اصفهان در آن رفت و آمد می کرد.
در دوره ی شاه سلطان حسین ، لنجان نیز به تبع اصفهان روزگاری سخت را سپری کرد. در عهد افشاریان و زمانه ی زندیان،لنجان معبر آمد،شد دسته ها وطایفه هایی بود که یا به اصفهان می آمدند،یا از آن می گریختند.
درعهد قاجار،لنجان یا در تملّک شاهزادگان قاجار قرار داشت یا تیولی بود که به وابستگان در ودربار«مسعود میرزا» بخشیده می شد.دوره ی پرآشوب انقلاب مشروطه و استبداد صغیر، لنجان گذرگاه خان و قشون خوانین بختیاری بود.امّا درعهد پهلوی «معبر » « لنجان »،اندکی قرار گرفت و مأمن صنایع بزرگ شد. در این دوره کارخانه های بزرگ ذوب آهن وصنایع دفاع و...درمنطقه ی لنجان احداث گردیده وگروه گروه مردم ازسراسر ایران بدین منطقه سرازیر شده و درکارخانه های متعدداین شهرستان به کار پرداختندواینک یکی از قطب های بزرگ صنعتی کشور است.
جغرافیای طبیعی
شهرستان لنجان با وسعت 1093 کیلومتر مربع در فاصله ی 35 کیلومتری جنوب غربی اصفهان قرار گرفته است. ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1700 متر است و دارای آب و هوایی متغیر است که همواره تحت تأثیر ناحیه ی نیمه خشک مرکزی ونیمه مرطوب چهال محال بختیاری قرار می گیرد.ارتفاعات آن شامل کوه های گاوپیسه از رشته کوههای مرکزی درشمال این شهرستان قرار گرفته اند وکوه های بیدگان و کوهستان« رخ »در غرب آن می باشند.
درگذشته برای مهار وکنترل سیلاب ها وطغیان آب رودخانه ها دیوارسنگی می ساختندکه بعدها به طورتجربی به ساختن برج های نیم دایره در نقاط منحنی رودخانه مبادرت کردند واین سرمنشأ پدید آمدن و بیشه ها شد. از جمله ی این بیشه ها دراین شهرستان بیشه ی وینی در وینچه،بیشه ی باغبهادران،بیشه های ورنامخواست،بیشه  کرچکان و بیشه ی های چم کلبی ( که پس از احداث آبگیر چم آسمان بخشی از آن به زیر آب رفته است .) و بیشه های بسیار دیگری است که همگی از جاذبه های چشمگیر این منطقه اند. هم چنین « شالورا » ( یا شاه لرها) در کوهی مشرف به شهر چرمهین یکی از تفرجگاه های منطقه به شمار می آید.
جغرافیای اقتصادی
این شهرستان محلّ بزرگترین کارخانه های کشور است.تأسیسات عظیم ذوب آهن وکارخانجات وشرکت های اقماری آن و نیز کارخانجات صنایع دفاع درمحدوده ی شهرستان لنجان وتعداد زیادی ازصنایع وکارخانجات  کوچک و بزرگ به این منطقه بافت صنعتی-کشاورزی بخشیده وسبب مهاجرت دائم یافصلی تعدادی ازساکنان دیگر مناطق خصوصاً چهارمحال و بختیاری به این ناحیه گردیده است. هم چنین تأسیسات مدرن آب مشروب اصفهان و شهرهای اطراف در محدوده ی این شهرستان قرار دارد.
تأسیسات ذوب آهن اصفهان در چم گردان واقع است که در پی تأسیس این کارخانه بر رونق و آبادانی منطقه افزوده شده است. هم چنین صنایع دفاع نیز در محدوده ی شهر ورنامخواست قرار گرفته که در نوع خود در کشور بی نظیر است.
لنجان ازلحاظ کشاورزی ، مهم ترین تولید کننده ی برنج دراستان به شمار می آید. برنج این منطقه از نوع صدری امّا بسیار خوش بو وخوشطعم است.چنان چه عطر برنج لنجان را در هیچ نقطه ای از جهان نمی توان یافت.به همین خاطر در سطح استان هوا خواه بسیار دارد و کلیه ی تولیدات آن در همین استان مصرف شده و امکان صدور نمی یابد. سایر محصولات این منطقه گندم،چغندر قند، صیفی جات و اقسام میوه های سردرختی است.
وجه تسمیه
در زبان فارسی پیچ و خم رودخانه را «چم» می نامند. در این منطقه، نیز زاینده رود زیبا و زندگی بخش با صدها پیچ و شکن از لا به لای درّه ها می گذرد و در هر پیچ روستای زیبایی پدید آورده که نام بسیاری از این روستاها با کلمه ی «چم» ترکیب شده اند و هر کدام از آن ها یک بهشت ثانی است.« چم آسمان، چم گردان، چم طاق، چم یوسف علی، و چم چم .....  »
مبانی مردم شناسی
ساکنان لنجان از دو قوم فارس و ترک هستند که فارس زبانان یا بومی منطقه اند یا از مناطق اطراف اصفهان و چهال محال و بختیاری بدان مهاجرت کرده اند. ترکان لنجان نیز از چهال محال و بختیاری و استان فارس و نیز تیره های قشقایی وارد این منطقه شده و در آن سکنی گرفته اند.
ساکنان زرین شهر نیز از دیرباز به طور برابر از دو نژاد فارس و ترک بوده اند اما بعدها و به خصوص پس از تأسیس کارخانه ی ذوب اهن وفولاد مبارکه و پلی اکریل و صنایع دفاع ،نژادهی مختلفی از جمله گروه های بزرگی ازطوایف لر و گروهی از کردان و بلوچ ها و ترکمنان و...برای اشتغال درمراکز صنعتی منطقه، بدین خطّه وارد شده اند که بخش هایی از این آن ( ازجمله در زرین شهر) رایج است. مردم این منطقه مسلمان و شیعه مذهب اندو لیکن با ورود مهاجران، درصد اندکی از اهل تسنن نیز در منطقه ساکن شده اند . در لنجان آثار اندک و کم شماری از سنگ قبور حکایت از حضور یهودیان و در گذشته هایی دور در این منطقه دارد. هم چنین روستای کله مسیح در این منطقه یکی از مراکز اسکان ارمنیانی بوده که در زمان شاه عبّاس اول و به دستور او از جلفای ارمنستان به نواحی مرکزی ایران کوچ داده شده اند.
جاذبه های تاریخی و معماری
شهرستان لنجان از حیث جاذبه های گردشگری بیش تر منطقه ای تفریحی به شمار می آید و آثار تاریخی آن اندک شماره است. با این وجود برخی بناهای ارزشمند آن عبارتند از:
مسجد جامع زرین شهر، این مسجد با قدمتی چند صد ساله مهم ترین و تنها اثر تاریخی است که در نوع خود قابل توجه و دینی است.
پل کلّه: از جمله آثار تاریخی در این منطقه پل کلبه است که اگر قدیمی تر از عصر صفوی نباشد حداقل باید یکی از بناهای احداثی  این دوره باشد و فرهنگ دهخدا « کله » به معنی «گره» است که نام یکی از روستاهای مجاور پل کلبه است.این پل از جمله پل های قدیمی است که در ساختمان آن سنگ ،آجر ، ساروج استفاده شده است.
قلعه کافر: در نزدیکی سد چم آسمان و در محدوده ی باغبهادران آثاری از قلعه ای قدیمی به نام قلعه کافر یا گبر وجود دارد که گویا اتشکده ای نیز داشته و متعلّق به دوره های ایران باستان بوده است.
کبوتر خانه: در کرچکان برج کبوتر 200 ساله موجود است که گذشته از آن به عنوان مکانی برای دیده بانی استفاده می شده است.قلعه چهار برج: در اغبهادران چهار برج وجود دارد که دارای طرحی صفوی – افشاری است. این قلعه در ارتفاعات انتهای شهر قرار گرفته و با خانه های مسکونی احاطه شده است که هرچند بخشی از دیوار و برج های آن ویران شده و لیکن از جمله معدوده قلعه هایی است که در این شهر باقی مانده است.
جاذبه های گردشگری
پارک ساحلی زرین شهر
این پارک بزرگ که درمنطقه جنوبی شهرودر حاشیه شمالی زاینده رود قراردارد با طول1600متر وعرض 90 تا 170 متر از مساحتی معادل 200000متر مربع برخوردار است.شهرداری بااجرای طرح های متعدداز جمله فضای سبز،مراکز تفریحات سالم بویژه جهت استفاده کودکان ونیز احداث ویلاهای مسکونی جهت اقامت موقت مسافران وساختمانهای مربوط به مراکز پذیرایی ورستورانها امکانات قابل قبولی را برای استفاده مردم منطقه از اوقات فراغت خود فراهم آورده است.
دهکده ی ساحلی زاینده رود: این منطقه یکی از مراکز مهم ییلاقی اصفهان محسوب می شود. رود خانه ی زاینده رود،با جلوه ای رویاگون از میان بیشه ها و باغ ها می گذردو قل قل آب و آواز پرندگان در لا به لای شاخسار بیشه ها  و وزش باد در شاخ و برگ درختان ان ،از زیباترین موسیقی هایی است که می توان شنید.
دو سوی رودخانه پوشیده از درخت و سبزه زار است و با آب و هوایی دلپذیر و خنک روح را تسکین می دهد. هر نقطه ی این ناحیه تفرجگاهی زیباست .کوه ،آب زلال رودخانه و بیشه و درخت و باغ و سبزه زاربه باغبهادران و روستاها و چم های اطراف آن زیبایی خیره کننده ای بخشیده است.
تأسیسات تفریحی و قایقرانی ذوب آهن: این محل زیبا در فاصله ی شهر زاینده رود و چم گردان قرار دارد که به سرویس های گوناگون مجهز بوده و محل مناسبی برای تفریح و استراحت است. قایق هایی که بر سطح آب شناورند و آلاچیق های زیبا و رنگارنگ و شادی و نشاط خانواده هایی که همه روزه در این تفرجگاه تفریح می کنند ، در آدمی شوق زندگی و شور و شاد زیستن را تقویت می کند.
آبشار شالورا: در 3 کیلومتری چرمهین در دانه های زاگرس ،آبشارزیبای شالورا( شاه لرها ) از ارتفاع کوه بر دامنه ی آن فرو می ریزد و در بهار و تابستان پذیرای صدها نفر از مردم زنده دلی است که به دامن طبیعت پناه می برند.
گردنه ی رخ: این گردنه که مسیر ارتباطی دو استان اصفهان و چهار محال و بختیاری و نیز مرز دو استان و آخرین منطقه ،سمت غرب استان اصفهان است در سراسر استان بی نظیر است.گردنه  با پیچ و خم های تند از سطح زمین تا بالاترین نقطه « کوه رخ» کشیده شده که در هر پیچ آن منظره ای بدیع از شهرستان لنجان دیده می شود.
مشاهیر
آیت الله سید ابوالحسن مدیسه ای اصفهانی: این روحانی سرشناس با نام آیت الله اصفهانی و آیت الله مدیسه ای نیز شهرت دارد، بیش از یک قرن قبل خاندان این عالم بزرگ دینی به دستور حاکمان وقت از کهکلیویه و بویر احمد چهار منطقه ی مختلف کوچ داده و تبعید شدند که از جمله خانواده ی وی در روستای مدیسه ی لنجان مسکن گزیدند. او در مدیسه ای زاده شد و بسیار زود آثاری از نبوغ در وی پدید گردید . از این رو برای تحصیل علوم دینی به اصفهان و سپس به نجف اشرف مهاجرت کرد و به عالی ترین مدارج اجتهاد رسید و چندین دهد مجتهد اعلم و بلندپایه ترین مرجع تقلید جهان تشیع بود . آیت الله ندیسه ای در سال 1325 در نجف اشرف وفات یافت و در صحن بارگاه حضرا علی (ع) به خاک سپرده شد . بسیاری از بزرگ ترین و مشهور ترین علمای قرن اخیر از شاگردان وی بوده اند.
آیت الله حاج آقا رحیم ارباب :وی در روستای چرمهین متولد گشته و اهل شعر و ادب و تاریخ بوده است. آیت الله ارباب مردی بسیار فروتن و محبوب بود. به رغم این که مجتهد اعلم بود، هرگز مطابق رسوم متداول به کسوت روحانیت درنیامد . حاج آقا رحیم ارباب به همراه آخوند ملاحسین فشارکی در مدسه ی صدر و سپس در مسجد جارچی تدریس می کرد.او در 19 آذر ماه 1355 رحلت کرد و در تخت پولاد دفن شد.
آیت ا...شیخ محمود شریعت (ره)
آن مرحوم پس از بازگشت به زرین شهر در سال 1325 حوزه علمیه زرین شهر را بنا گذارده وبه تدریس طلاب جوان منطقه پرداخت.وی که مسؤ لیت حوزه را خود شخصا" بعهده گرفته بود در کنار فعالیت های گسترده درآموزش طلاب ونیز رواج ارزش ها واصول متعالی اسلامی از طریق حضور فعال در مسجد جامع شهر ،اقدام به تأسیس نخستین مدرسه علوم جدید نمود. این مدرسه که درمحل حوزه علمیه برپا گردید با نام مدرسه علمیه ،به جذب فرزندان لنجان بویژه اهالی زرین شهر پرداخت. این مرد فرزانه دوسال بعد با توجه به استقبال گسترده مردم از مدرسه علوم جدید اقدام به تأسیس دومین مدرسه پسرانه با نام (مدرسه ملی)نمود وچندی بعد نخستین مدرسه دخترانه را نیز بر پا نمود .برپایی مدارس علوم جدید برای دختران وپسران نوجوان مبین وسعت نظر وعلاقه مفرط وی به رشد واعتلای فرهنگ ودانش در بین جامعه لنجان بود ووی بااین ابتکار نامی جاودانه از خود باقی گذارد.تأسیس مکتب زینب (س)در اصفهان از جمله فعالیتهای گسترده فرهنگی وعلمی این بزرگوار بود.
دیگر مشاهیر وفرهیختگان علمی وفرهنگی معاصر:
دکتر اسفندیار معتمدی
متولد سده لنجان وساکن تهران متخصص فیزیک وعضو هیئت مؤلفین کتابهای درسی آموزش وپرورش
 دکتر محمود معتمدی
متولد سده لنجان وساکن تهران استاددانشگاه ومتخصص ارشدارتوپدی در بیمارستانهای امام خمینی وخاتم الانبیاءتهران
 دکتر عبدالرحیم رجایی
 متولد زرین شهروساکن آمریکا پرفسوردررشته لیزر و MRI
 دکتر هوشنگ رجایی
متولد زرین شهر وساکن آمریکا جراح قلب
 خانم دکتر پروین یزدانی
 متولد باغبهادران وساکن آمریکا دارای بورد تخصصی دررابطه با غدد
 خانم دکتر ملک تاج یزدانی
 متولد باغبهادران وساکن آمریکا  دارای بورد تخصصی در مورد اطفال ناقص الخلقه-پزشک اطفال
 مهندس منصور امینی
 متولد باغبهادران وساکن باغبهادران مهندس الکترونیک-دارای تألیفات متعدد در رشته مهندسی،ادبیات وترجمه قرآن مجید
 مهندس عیسی امینی
 متولد روستای نوگوران وساکن آمریکا متخصص راه وساختمان ومجری طرح های بزرگ عمرانی وشهرسازی درآمریکا
 پرفسوررحمت ا...قدیمی
 متولد چرمهین و ساکن آمریکا، دارای درجه PHD فوق دکترای رشته شکست وخستگی جامدات کارشناس ارشدسازمان هوا فضای آمریکا(ناسا)
 مصطفی سلیمیان
 متولد وساکن زرین شهر ،مدیراسبق دبیرستان حافظ زرین شهروپرورش دهنده بسیاری از استعدادهای منطقه
 خانم فاطمه وردیان
 متولد زرین شهر ساکن کانادا،دارای درجه PHD مقام سوم المپیاد ریاضی جهان ، استاد دانشگاه در کانادا، دارای دکتری ریاضی
مرحوم استاد علی پرورش ریزی
صنعتگر معروف ریز (زرین شهر)وسازنده پل فلزی معروف زرین شهر از چهره های ماندگار علمی وصنعتی منطقه اصفهان بشمار می آید که آثار هنری وی در عتبات عالیات هنوز موجود می باشد.
این تعداد تنها بخشی از مشاهیر لنجان است و در زمینه های مختلف این شهرستان چهره  های ماندگاری را به عرصه علم و ادب و فرهنگ و اقتصاد و سیاسیت و ورزش معرفی کرده است و چهره های جدیدی نیز در حال ظهور و اثبات شایستگی های خود در عرصه های مختلف می باشند.